UTRECHT, 18 mei 2026 – Vandaag brengt het ISO de monitor medezeggenschap uit. De monitor is een tweejaarlijks onderzoek naar de staat van de medezeggenschap in het hbo en wo. Uit het onderzoek komt duidelijk naar voren dat er stappen zijn gezet om de medezeggenschap beter te faciliteren, maar dat er nog steeds werk aan de winkel is. Niet alleen door het verminderde animo onder studenten voor medezeggenschap, maar ook door de toegankelijkheid en begeleiding van het raadswerk. Bestuurslid van het Interstedelijk Studenten Overleg (ISO) Sam de Jong: “Ondanks dat er op sommige vlakken verbetering is, is er nog genoeg werk te doen! We zien een betere vergoeding en meer effectieve inspraak, maar ook een hardnekkig laag animo en taalbarrière. Daarvoor zijn meer stappen nodig dan die al worden gezet, dat begint bij die ondersteuning goed te gaan regelen en ervoor te zorgen dat medezeggenschap de aandacht krijgt die het verdient.”
De tweejaarlijkse medezeggenschapsmonitor is het resultaat van een vragenlijst uitgezet onder leden van centrale en decentrale raden en opleidingscommissies, aangevuld met panelgesprekken. Het onderzoek gaat in op de facilitering, tijdsbesteding en het functioneren van de medezeggenschap. In deze editie is voor het eerst ook toegankelijkheid als apart thema gemeten. Ruim 1.450 medezeggenschappers, zowel student- als personeelsleden, reageerden op de vragenlijst.
De monitor laat op meerdere fronten verbetering zien. Medezeggenschappers geven vaker aan dat hun betrokkenheid daadwerkelijk effect heeft gehad op besluiten dan in de vorige meting, ook bij onder andere de begrotingsbehandelingen. Het meest concrete bewijs dat landelijke afspraken effect hebben, zit in de vergoedingscijfers. Na de afspraken in 2024 tussen ISO en LSVb met VH en UNL over vergoedingen voor centrale raden, steeg de mediane bestuursbeurs naar 248 euro per maand. Nu oordeelt bijna drie op de vier studenten dat ze tevreden zijn met hun vergoeding. Het contrast met opleidingscommissies is daardoor des te opvallender, gezien zij verhoudingsgewijs minder betaald worden voor meer werk. Voor leden van opleidingscommissies, de grootste groep medezeggenschappers, bestaan nog altijd geen afgesproken bandbreedtes voor vergoeding. Sam de Jong: ” Medezeggenschap zou voor iedereen toegankelijk moeten zijn of je Nederlandse taal goed beheerst of niet en of je portemonnee het toelaat of niet. We zijn blij dat de cijfers onomstotelijk laten zien dat de afspraken voor de verhoging van de beurs werken. Die stap moet nu ook gezet worden voor opleidingscommissies. We zijn blij dat OCW een verkenning is gestart naar de facilitering van opleidingscommissies, het is zaak dat we afspraken maken zodat iedereen kan worden vergoed voor de inzet die zij tonen!”
Toch blijft het animo onder studenten een punt van zorg. Bij meer dan een derde van de decentrale raden lukt het niet om de studentgeleding volledig te vullen. 3 op de 4 studenten stemmen gemiddeld niet bij hun verkiezingen, en bij meer dan de helft van de opleidingscommissies zijn er geen verkiezingen. Met name in het hbo en bij deeltijd- en internationale studenten is het beeld het meest zorgelijk. Sam de Jong: “De medezeggenschap is een cruciaal orgaan binnen onderwijsinstellingen om de stem van de student te vertegenwoordigen, het is zonde dat hier niet het animo voor is die de medezeggenschap verdient. Dat niet eens 1 op de 4 studenten stemt is een zorgelijk signaal wat we serieus moeten nemen.”
Voor het eerst is taalbarrière van de medezeggenschap onderzocht. De resultaten laten zien dat met name in het hbo de medezeggenschap onvoldoende toegankelijk is voor niet-Nederlandstalige studenten: ruim twee derde van de studenten in het hbo en een derde in het wo ervaart een taalbarrière. Daarnaast is de kennisoverdracht een terugkerend knelpunt. Het is een praktisch en herkenbaar probleem dat laat zien dat de structurele ondersteunen van medezeggenschapsleden tekortschiet. Dit is niet alleen in tijd en geld, maar ook in kennis en begeleiding. Sam de Jong: “Voor het goed functioneren van de medezeggenschap is het noodzakelijk dat zij de juiste begeleiding en ondersteuning krijgen. Medezeggenschap zou voor iedereen toegankelijk moeten zijn, ongeacht of je de Nederlandse taal goed beheerst of dat de instelling informatie beschikbaar stelt. De stem van iedere student telt!”
Deze zevende editie van de medezeggenschapsmonitor is in opdracht van het ISO uitgevoerd door onderzoeksbureau Oberon. Dit gebeurde in samenwerking met de Landelijke Studenten Vakbond (LSVb), de Vereniging Hogescholen (VH), de Universiteiten van Nederland (UNL), het Landelijk Overleg Fracties (LOF), de Vereniging van Medezeggenschapsraden van Hogescholen (VMH), Hbo Medezeggenschap en het Landelijk Overleg Universitaire Medezeggenschap (LOVUM). De resultaten worden vandaag op de Dag van de Medezeggenschap overhandigd aan Rianne Letschert, minister van het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap.
